opet kafa
Zanimljivosti
Godišnje se popije 135 miliona kubika kafe!
Među tečnostima na svjetskom tržištu kafa zauzima drugo mjesto, odmah iza nafte! Statističari su izračunali da se godišnje ispije 135 miliona kubika kafe, a to je otprilike ravno količini vodene mase koja za pola sata protekne rijekom Misisipi.
Od svojih skromnih početaka kada su kafu ispijali poglavice i vračevi afričkih plemena, ta opojna tečnost je postala proizvod na koji čovječanstvo godišnje potroši nevjerovatnih 12 milijardi američkih dolara.
Do 17. vijeka, arapskom rječju "kawah", što je značilo "snaga", nazivala se jedna vrsta vina, a od tada se upotrebljava za kafu.
U Africi raste samoniklo, najviše u Etiopiji, Kamerunu i Angoli. Zanimljivo je da ima oko 70 različitih vrsta grmova kafe - najbolje su dvije vrste: Coffea arabica i Coffea liberica. Najveći izvoznik kahve je Brazil koji zadovoljava trećinu svjetskih potreba, pa je tako prema nekim podacima ova velika južnoamerička država 1997. godine na svjetsko tržište lansirala čak 8 miliona tona kafe u zrnu. Slijede Kolumbija, Indonezija, pa Obala Slonovače.
Degustatori kafe se ponašaju slično degustatorima vina. Oni tokom degustacije kafu ne piju! Mirišu je, srču, a zatim ispljunu! Dobri degustatori tako "na slijepo" mogu da odrede o kojoj vrsti kafe je riječ i gde je proizvedena.
sta ima u kaficici
Šta ima u kafi?
Najpoznatiji i najvažniji sastojak kafe je kofein. Poslije popijene kafe kofein se apsorbuje, što znači da prelazi u krv. Poluživot kofeina u krvi je oko 4 sata. To znači da se poslije 4 sata njegova količina u krvi smanji na polovinu, pa u slijedećih 4 sata još polovinu preostale količine itd. Poznato je da kofein stimuliše centralni nervni sistem. On povećava budnost, pažnju, raspoloženje. Sve u svemu, koliko god govorili da je štetna, u umjerenim količinama vam neće naškoditi. Bar ne značajno.
Zabluda vezana za kafu je da povišava krvni pritisak. Ovo je samo djelimično tačno. Pritisak će nešto porasti odmah poslije popijene kafe, ali će taj efekat biti kratkotrajan. Poslije toga će vrijednost krvnog pritiska opasti više nego što je prvobitno porasla, tako da se može reći i to da kafa snižava krvni pritisak. Pretjerivanje sa kafom, kao i pretjerivanje u bilo čemu, nije dobro. Najčešći problemi koji se javljaju su nesanica, lupanje srca, uznemirenost i bol u želucu.
kafa istorija
Latinsko ime joj je Coffea arabica
Jednog davnog dana, oko 800. godine, je legendarni etiopijski kozar Kaldi primjetio da se njegove koze čudno ponašaju. Bile su nekako pune energije, skakale i trčale od jednog do drugog grma sa crvenim bobicama i brstile. I nisu spavale te noći. Kaldi se povjerio lokalnom svešteniku, koji je napravio napitak od bobica posle kojeg je i sam ostao budan cijele noći. Ubrzo se pročulo da postoji biljka koja daje energiju. Otprilike u isto vrijeme afrička plemena su pravila energetske "čokoladice" od kafe i životinjske masti. Ime "kafa", "kava", "kahva" potječe od arapskog "qahwah", što znači "napitak od biljke".
Ubrzo kafa prelazi područje Crvenog mora i stiže u Arabiju. Odatle kafa potječe, kakvom je mi danas i znamo. Oko 1000. godine prvi put je napravljen napitak od pečenih zrna kafe, a do XIII vijeka muslimani su počeli da je piju iz religioznih razloga. Kasnije, gdje god je išao islam - išla je i kafa: u sjevernu Afriku, istočni Mediteran, Indiju. U XVII vijeku kafa stiže u Evropu, a početkom XVIII i u Južnu Ameriku. Do 1800. godine u Brazilu ovaj napitak postaje svakodnevno uživanje za sve slojeve stanovništva.
History of beocin
Beočin was mentioned first in 1702. In the beginning it was only a village, and its basic economic activity was vine production (even today part of the Beočin is known as Beočin Selo, i.e. "Beočin village" in English). After the cement factory was opened, Beočin developed into a modern town, which became the centre of the northern Syrmia. The cement factory in Beočin is one of the largest cement factories in Europe. During the Axis occupation in WWII, 66 civilians were killed in Beočin by fascists.
CRVI CRVI CRVI
Чланковити или прстенасти црви су бескичмењаци чија је најупадљивија одлика сегментисано тело: подељено на делове, сегменте (чланке), па отуда и назив типа (лат. annulus = прстен).
Телесни сегменти, изузев првог и последњег, су међусобно једнаки па се такав тип издељености тела назива хомономна сегментација. Први телесни сегмент је простомијум (преусни), а последњи, на коме се налази анални отвор, је пигидијум. Сегментација није ограничена само на површински слој, већ захвата и унутрашње органе и код већине врста се поклапа са спољашњом сегментацијом. У тој хомономној сегментацији долази до одступања:
- не садрже сви сегменти све органе (нпр. полни систем имају само одређени сегменти)
- црево није сегментисано.
Сегментација, дакле, ипак није потпуно хомономна.
Istorija od NIS :>
Niš je grad u južnoj Srbiji, smešten na reci Nišavi. Sa 250,518 stanovnika (popis 2002.) treći je po veličini grad u Srbiji. Niš zauzima površinu od oko 597m², uključujući Nišku Banju i 68 prigradskih naselja. Niš je administrativni centar Nišavskog okruga.
Kroz svoju dugu istoriju Niš se nalazio u sastavu mnogih carstava i država, igrajući ulogu administrativnog, vojnog i trgovinskog centra i važne saobraćajne veze na rimskom putu Via militaris, kasnije zvanim Carski drum, koji je spajao Evropu i Malu Aziju. Bio je rodno mesto cara Konstantina Velikog, kao i careva Konstancija II i Justina I. Sam položaj Niša učinio ga je strateški važnim i time primamljivim gradom za mnoge osvajače. Niš se nalazio pod vlašću Dardanaca, Tračana, Ilira, Kelta, Grka, Rimljana, Huna, Avara, Srba i drugih, zatim Bugarskog, Ugarskog, Vizantijskog, Otomanskog carstva. Godine 1878. ulazi ponovo u sastav Srbije, bivajući još pod nemačkom okupacijom u toku Prvog i Drugog svetskog rata. Uticaj različitih naroda koji su vladali Nišom primećuje se u kulturnom nasleđu grada, pre svega u njegovoj arhitektonskoj raznovrsnosti.
Niš je danas važan privredni, univerzitetski, kulturni i politički centar Srbije. Aerodrom Konstantin Veliki je međunarodni aerodrom u Nišu, sa međunarodnom oznakom INI. Niški univerzitet, osnovan 1965. godine, ima 13 fakulteta i oko 30.000 studenata. Niš je, takođe, sedište Niške eparhije, Srpske pravoslavne crkve.
Grad je podeljen 2004. godine u pet optšina. Od lokalnih izbora 2008. godine, gradonačelnik Niša je Miloš Sinonović.
Crnogorska istorija
Proces naseljavanja slovenskih plemena na juznim, primorskim prostorima Balkana zapoceo je slabljenjem vizantijske vlasti u VI vijeku. Pretpostavlja se da su se ova slovenska plemena doselila sa prostora izmedju Poljske i polapske Germanije, Magdeburga i Baltika, u prvom talasu seobe Slovena.
Slovenska drustvena i drzavna zajednica Duklja, "Sklavinija" – kako su je nazivali Vizantijci, nastala je pocetkom VII vijeka, na teritoriji ranije rimske provincije Prevalis, u granicama i pod formalnim suverenitetom Vizantijskog Carstva. Dolaskom i formiranjem svoje drzave Sloveni su iz temelja izmijenili zateceno stanje i demografski sastav provincije Prevalis. Duklja je nastala na geografski i istorijski kompaktnoj oblasti koja je obuhvatala siri basen Skadarskog jezera, uokviren planinskim vijencem. Ova oblast ce biti teritorijalna osnova i svih kasnijih faza drzavno-politickog organizovanja Crnogoraca.
 Upravo to – autonomno drustveno i drzavno organizovanje i vjekovna slobodarska borba za njegovo postizanje ili ocuvanje, za Crnogorce je prepoznatljiva odlika njihovog istorijskog postojanja.
Razvoj dukljanske drzave, pod upravom knezeva-arhonata u ovom periodu karakterise stalna borba sa Vizantijom za potpunu autonomiju i nezavisnost; primanje hriscanstva kod Slovena; zblizavanje i prozimanje na etnickom, kulturnom i politickom planu sa zatecenim romanskim, ilirskim i drugim stanovnistvom neslovenskog porijekla.
Do kneza Vladimira, krajem X vijeka malo je direktnih izvora o Duklji i njenim vladarima. Legenda o knezu Vladimiru i njegovoj mucenickoj smrti sacuvana je u Ljetopisu popa Dukljanina iz XII vijeka, ali i u narodnom predanju i danasnjim vjerskim obicajima. Za vrijeme Vladimirovog sinovca kneza Vojislava, Duklja (u vizantijskim hronikama se od tada naziva i Zeta i taj naziv postepeno zamjenjuje stari) je 1042. godine kod Bara izvojevala veliku pobjedu nad vizantijskom vojskom, nakon cega slijedi njen dalji uspon. To je natjeralo vizantijskog cara da sa Mihailom, sinom kneza Vojislava, sklopi ugovor o saveznistvu i prijateljstvu. Time je Duklji (od tada se pocinje zvati Zeta), prvoj od balkanskih zemalja, Vizantija priznala drzavni suverenitet. i nezavisnost.
 Poslije crkvenog raskola 1054. Mihailo je podrzao vecu samostalnost crkve u Zeti i drzavnu orijentaciju prema Zapadu. Mihailo je 1077. od pape Grgura VII dobio kraljevske znake (rex Sclavorum) cime je i Zeta bila priznata kao kraljevina.
Njegov naslednik Bodin (1082-1101) imao je znacajnu ulogu u ustancima protiv Vizantije na Balkanu, pa u periodu njegove vladavine uticaj i teritorijalni prostor Duklje siri se i na susjedne drzave, Rasku, Bosnu, Bugarsku...
Nakon smrti posljednjeg vladara iz Dinastije Vojislavljevica u Zeti nastaje period stalnih politickih borbi i razdora medju vlastelom oko nasledja trona, sto ce uzrokovati ponovnu prevlast Vizantije, a 1185. i osvajanje od strane srpske drzave Raske i njenog vladara velikog zupana Nemanje. Kako kazuju hronike srpske dinastije Nemanjica, osim Kotora, svi primorski gradovi u Zeti tada su razoreni.
 Ukljucivsi u svoju drzavu "Kraljevinu Dioklitije i Dalmacije" Nemanjici nijesu mijenjali uredjenje iz njenog ranijeg samostalnog drzavnog zivota koje se bilo razvilo u posebnu tradiciju. Izgradnja puteva od obale prema Srbiji, razvoj trgovine i zanatstva u periodu Nemanjica omogucio je znacajan razvoj i prosperitet primorskih gradova.  Posebno je Kotor imao vaznu ulogu u posrednickoj trgovini izmedju zemalja u unutrasnjosti i juzne Italije.
U drugoj polovini XIV vijeka Zeta se osamostaljuje od centralne vlasti srpske drzave i prvo pod vodjstvom dinastija Balsica, a kasnije Crnojevica egzistira kao samostalna feudalna drzava. Balsici su ostvarili znacajna treritorijalna prosirenja vodeci stalne borbe sa svojim susjedima: albanskim, bosanskim i srpskim feudalcima, kao i sve mocnijom Venecijom i Turskom.
Usponom Crnojevica Zeta, tj. Crna Gora kako se od tada naziva, konstituise se kao drzava cije je drustveno uredjenje bilo mjesavina feudalnih i rodovskih elemenata, tada i nastaje pojam Crnogorci. U tom periodu turski napadi su sve cesci i jaci tako da se teritorija crnogorske drzave smanjuje, a narod povlaci prema masivu planine Lovcen. Za novo drzavno srediste Ivan Crnojevic odabrao je Cetinje, u kojem gradi dvorac i manastir, i koje 1482. postaje prijestonica suzene Crne Gore i drzavno i duhovno srediste slobodarskog pokreta Crnogoraca tokom narednih pet vjekova
Na celo Crne Gore 1490. dosao je DJuradj, sin Ivana Crnojevica. Pod njegovim pokroviteljstvom od 1493. na Cetinju je radila prva stamparija kod Juznih Slovena iz koje je izaslo pet cirilskih knjiga crkvenog sadrzaja. Poslije kratkotrajne DJuradjeve vladavine, 1496 godine Crnu Goru pada pod tursku vlast.
Odmah nakon uspostave osmanske vlasti Crna Gora je bila pripojena Skadarskom sandzaku. Od 1513. Crna Gora je bila organizovana kao posebna teritorijalna i upravna jedinica, sa znacajnom autonomijom. Lokalna uprava, kao i sudstvo bilo je u rukama domacih ljudi, a vojne obaveze Crnogoraca odnosile su se samo na teritoriju Crne Gore. Medjutim njen autonomni polozaj ostaje nedirnut, da bi nakon Kandijskog rata (1645-69) Crnogorci povratili potpunu samostalnost.
Ulogu svjetovnog vladara i rukovodjenje zemljom preuzimaju cetinjske vladike, Opsti crnogorski zbor i zbor glavara, kao vrsta drzavnog organa, a rukovodjenje na nizim nivoima bilo je u rukama plemenskih zborova. Od 1697. godine kada je crnogorski Zbor za vladiku izabrao Danila I, rodonacelnika dinastije Petrovic, pocinje organizovana borba za politicko i vjersko jedinstvo zemlje, cesto podijeljene plemenskim sukobima i islamizacijom stanovnistva.
Dolaskom izaslanika ruskog cara Petra I u Crnu Goru 1711. uspostavljene su bliske politicke veze izmedju Crne Gore i Rusije koje ce uz povremena zahladjenja trajati do pocetka XX vijeka. Sljedece godine odigrala se bitka protiv snaga bosanskog vezira Ahmet-pase na Carevom lazu, dogadjaj koji je u narodno pamcenje usao kao jedna od najvecih pobjeda u ratnoj istoriji Crnogoraca.
Ucvrscivanjem na vladicanski presto Petra I Petrovica (1784-1830) po mnogima najvece licnosti crnogorske istorije, Crna Gora se brze krece ka ucvrscavanju svoje nezavisnosti. Posebno poslije velikih pobjeda nad nadmocnijom turskom vojskom 1796.godine, nakon cega je odstranjen svaki turski uticaj i Crna Gora postaje de facto nezavisna i samostalna drzava. Zaslugom Petra I Crna Gora je prebrodila dugotrajnu krizu. On je sjedinio Crnogorce i njihova plemena. Povecan uticaj i veza sa stanovnistvom na primorju Crne Gore koje je bilo pod okupacijom Austrije. Za vrijeme Petra I donose se zakonski akti kojima se napusta tradicionalna, plemenska organizacija drustva i stvaraju osnove moderne drzave i drzavne uprave.
 Petar II Petrovic Njegos (1830-1851) veliki crnogorski pjesnik, bio je posljednji crnogorski vladar koji je objedinjavao i svjetovnu i crkvenu vlast. U toku svoje dvadesetogodisnje vladavine uspjesno je sproveo dalju izgradnju crnogorske drzave, formirajuci organe sudske, upravne i vojne vlasti. Na svojim putovanjima upoznao se sa mnogim evropskim drzavnicima i drugim istaknutim licnostima sireci ugled Crne Gore u Evropi. Razgranicenja do kojih je doslo Njegosevom zaslugom, kao ono ugovorom sa Austrijom iz 1841. ucinila su da se Crna Gora implicitno pocinje priznavati od velikih sila kao stvarno samostalna drzava sa priznatim granicama i teritorijom.
Njegosev nasljednik Danilo Petrovic (1851-1860) je prvi svjetovni gospodar Crne Gore od vremena Ivana Cnojevica. Za vrijeme njegove vladavine oslobodjen je znacajni dio ranijih crnogorskih teritorija, razbijen je plemenski separatizam i drzavna vlast u potpunosti pocinje da funkcionise.
Knjaz Danilo je vise znacaja davao okretanju ka Zapadu sto je poslije velike vojne pobjede nad Turcima 1858. na Grahovcu, i utvrdjivanja drzavne granice Crne Gore, priznate od predstavnika velikih sila na Carigradskoj konferenciji 1858. godine, za posljedicu imalo formalno priznavanje suverenosti Crne Gore.
Nikola Petrovic (1860-1918) stupa na knjazevski crnogorski presto u vrijeme kada Istocno pitanje ponovo ulazi u prvi plan evropske politike. Kada je u Istocnoj krizi 1875-1878, Crna Gora odnijela zadivljujuce ratne pobjede nad osmanskim trupama (bitke na Vucjem dolu i Fundini), ostvareni su neki ciljevi njene politike: medjunarodno priznanje u punom obimu na Berlinskom kongresu, dobijen je izlaz na more vracanjem Bara i Ulcinja, a vraceni su i gradovi Podgorica, Niksic i Kolasin u okvire crnogorske drzave. Crna Gora se teritorijalno prosirila i populaciono i ekonomski ojacala. Prilikom ovih prosirenja od strane drzave i vojske iskazan je tolerantan odnos prema zatecenom stanovnistvu, pa je veliki broj pripadnika muslimanskog i albanskog naroda nastavio da zivi u Crnoj Gori sa punim pravima, dok su mnogi njihovi prvaci dobili znacajne drzavne i vojne polozaje.
Borba malog crnogorskog naroda koji se jedini na Balkanu uspio oduprijeti vjekovnom pritisku mocne Otomanskom imperije i ocuvati svoju slobodu i autonomiju, ubira simpatije i podrsku cijele Evrope. To Crnoj Gori, izmedju ostalog, omogucava proglasavanje za kraljevinu 1910. godine.
Crna Gora je u Prvi svjetski rat usla odmah po njegovom objavljivanju na stranu Srbije i Saveznika. Nakon kapitulacije pred Austro-Ugarskom 1816. kralj Nikola Petrovic i Vlada idu u izbjeglistvo u Italiju, a zatim u Francusku odakle se ne uspijevaju nametnuti niti kao partner u pregovorima i mirovnim konferencijama, niti svoj projekat federalne drzavne organizacije i ujedinjenja juznoslovenskih naroda na ravnopravnoj osnovi. Crna Gora je prisajedinjena Srbiji i gubi svoju drzavnost, vojsku i dinastiju. Iako zemlja pobjednica i saveznica u ratu Crna Gora se ne uspijeva izboriti sa planovima i interesima Srbije i pojedinih velikih sila i poslije deset vjekova njeno ime prvi put nestaje sa politicke mape Evrope.
 Jacanje opsteg i nezadovoljstva pojedinih naroda svojim polozajem u Kraljevini Jugosalviji pokusava se razrijesiti drugacijom teritorijalnom i upravnom organizacijom, formiranjem banovina. Medjutim, te promjene bile su nedoviljne i politicka borba i sukobi postaju sve ostriji.
 U tom periodu nijesu se ispunila ocekivanja privrednog razvoja i ukupne transformacije crnogorskog drustva koje je ostalo najnerazvijenije u Kraljevini Jugoslaviji. Diktaturom i ostrim, ponekad i krvavima represivnim mjerama kraljevski rezim pokusava da umiri sve vece nezadovoljstvo ekonomskim, politickim i nacionalnim stanjem i pravima u Crnoj Gori.
Odmah po izbijanju II svjetskog rata zemlja se raspada pod udarom fasisticke Njemacke i Italije. Skoro 10% stanovnistva Crne Gore strada od njihovih okupacionih vojski, od nacionalistickih i fasistickih formacija iznjedrenih unutar zemlje, kao i revolucionarnih i ideoloskih sukoba tokom oslobodilackog rata.
Slobodarska tradicija crnogorskog naroda ispoljila se i narodnim ustankom protiv italijanskog okupatora 13. jula 1941. koji po masovnosti i oslobodilackoj energiji predstavlja jedinstven primjer u Evropi, i koji je dao ogroman doprinos antifasistickoj borbi u Jugoslaviji. U toku II svjetskog rata, antifasisticki pokret obnavlja drzavno-pravni status Crne Gore. Ona je postala jedna od sest ravnopravnih republika u novoj jugoslovenkoj federaciji.
Karakter unutrasnjeg sistema ucinio je da je u prvom poratnom periodu ustavno-pravna nadleznost republika, pa i Crne Gore vise formalna nego stvarna. Nakon toga pocinju odredjene promjene i procesi decentralizacije i demokratizacije i uspona ustavno-pravnog polozaja republika praceni nedosljednostima i sukobima izmedju tendencija federalizma i unitarizma. Sve te promjene, medjutim, ne zadiru u dominaciju jedne partije nad svim oblicima drustvenog zivota i arbitraznu ulogu partijskog i harizmaticnog drzavnog vodje Josipa Broza Tita.
Nakon Titove smrti, nesposobnost i nespremnost republickih rukovodstava da otvore put politickim reformama – i da pitanje ocuvanja ili nestanka jugoslovenske federacije rijese na demokratski nacin – ucinice da se SFR Jugoslavija raspadne u krvavom ratnom raspletu pocetkom devedesetih godina.
Od 1992. Crna Gora sa Srbijom cini federalnu drzavnu zajednicu Saveznu Republiku Jugoslaviju.
Istorija Sombora
Prvo pominjanje: U 14. veku na vlastelinskom imanju razgranate ugarske porodice Cobor počela ubrzanije da se razvija naseobina, nastala još pre njihovog dolaska, o kojoj dokumenti iz 1360. kazuju da je u vlasništvu vlastelina sa imenom Cobor Sent-Mihalj. Stanovnici te naseobine će se kasnije, kada je naseobina ojačala, predstavljati kao Cobori od Cobor Sent-Mihalja.
Pod Turcima: Opasnost od Turaka će ubrzati odluku koja je od ranije sazrevala o potrebi podizanja stambenog utvrđenja i Cobori ga podižu 1478. godine. Ono im uzdiže ionako veliki ugled koji uživahu, ali kada tome vreme dođe neće odoleti turskoj ordiji. 29. Avgusta 1526. turci do nogu potukoše ugarsku vojsku i širom otvoriše vrata za nova osvajanja. Iako Cobor Sent-Mihalj od Mohačkog polja deli svega 50-tak kilometara, on će u turske ruke pasti tek nakon 15 godina, 1541. kada će ga Turskoj carevini priključiti Pertev-paša. U njemu cće Turci i, povremeno, njihovi saveznici Tatari ostati punih 146 godina, kada ga bezglavo bežeći ispred austrijskih regimenti generala Veteranija, bez otpora napustiše 12. septembra 1687. godine. Dve godine po dolasku Turaka, 1543. u njihovim defterima prvi put se navodi ime Sombor za naseobinu koju osvojiše i to ime se održalo do današnjih dana. U okviru Segedinskog sandžakata Sombor je od 1554. nahijsko sedište, kojem pripada 46 naselja, a on sam je vojni upravni, sudski, privredni i verski centar za širu okolinu. U Somboru je stacioniran stalni garnizon od 50 vojnika; konjanika, pešadinaca i artiljeraca.Austrijsko doba: Odmah po ustanovljenju vojnih šančeva, utvrđenih mesta Austrije na granici sa Turskom, Sombor dobija nov status i 1702. postaje oppidum fossatum u sastavu Potisko-pomoriške vojne krajine, a njegovi žitelji u velikoj većini se opredeliše za vojnički poziv. Godine 1717. Sombor se uzdiže u oppidum militare, a prvi kapetan vojničke varoši postaće grof Jovan Branković. Te godine u Somboru će biti otvorena i prva Veroispovedna pravoslavna osnovna škola, a pet godina kasnije i Rimokatolička osnovna skola (1722). Težak život Somborskih militara, prepun opasnosti, Austrijska carevina će ublažavati darivanjem zemljišnih potpisa i neplaćanjem poreza na prihode sa njih. Pošto neposredna opasnost od Osmanlija minu, sve te privilegije somborskih militara dođoše u pitanje.
Istorija NOVOG SADA
Osnivanje Novog Sada [uredi]
Smatra se da je današnje naselje na levoj obali Dunava osnovano 1694. godine a verovatno i koju godinu ranije jer je sasvim sigurno da je već 1692, kada je počela izgradnja Petrovaradinske tvrđave, već tada na levoj obali moglo biti koliba zanatlija koji su pratili graditelje i vojsku.
Ovo naselje je prvobitno bilo poznato pod imenima: Racka varoš (Raitzenstadt, odnosno Srpski grad) i Petrovaradinski Šanac, a kasnije 1748. je dobilo ime Novi Sad. Prvobitni stanovnici naselja bili su ogromnom većinom Srbi, ali i Nemci, Jevreji, Mađari, Jermeni, Bugari, Cincari i Grci, o čijem prisustvu govore mnogi arhitektonski i kulturni spomenici.
1720. godine Novi Sad je imao 112 popisanih srpskih domova, kao i 15 mađarskih i 14 nemačkih. 1748. postaje slobodan kraljevski grad i dobija današnje ime, i to na sledeći način: bogati građani Racke varoši odlaze u Beč, gde za 80.000 rajnskih forinti kupuju od carice Marije Terezije status slobodnog kraljevskog grada. Ona tim povodom, 1. februara 1748. (koji je od 1996. i službeni Dan Grada) izdaje edikt koji kaže:Mi, Marija Terezija, Božjom milošću carica rimska a kraljica Ugarske, Češke, Dalmacije, Hrvatske, Slavonije, Rame, Srbije, Galicije, Lodomerije itd. itd. dajemo glasom ovoga pismena na znanje svakome, koga se tiče [...] da taj toliko puta spominjani naš Petrovaradinski kameralni grad, koji leži na drugoj strani Dunava u bačkoj županiji na zemljištu Sajlovo, silom naše kraljevske moći i ugleda iz ranije navedenih razloga [...] učinimo svojim slobodnim kraljevskim gradom i da ga uvrstimo, primimo i upišemo u broj, krug i red ostalih naših slobodnih kraljevskih gradova naše kraljevine Ugarske tako i naših naslednih zemalja, ukidajući mu dosadašnje ime Petrovaradinski Šanac, nađosmo za dobro da se ubuduće zove i da mu naslov bude Neoplanta, mađarski Uj-Videgh, nemački pak Ney-Satz, srpski Novi Sad i bugarski Mlada Loza.“
1771. i 1838. godine grad je stradao od poplave. Tokom osamnaestog i devetnaestog veka, Novi Sad je bio najveći srpski grad (1820. godine grad je imao oko 20,000 stanovnika, od kojih su dve trećine bili Srbi). U to doba Novi Sad je bio centar političkog, kulturnog i društvenog života celokupnog srpskog naroda. U Novom Sadu su u to vreme stalno boravili ili se duže zadržavali Svetozar Miletić, Polit-Desančić, Jovan Jovanović Zmaj, Laza Kostić, Đorđe Natošević, Ilija Vučetić, Stefan Branovački, S. Pavlović, Teodor Mandić, L. Stanojević, A. Hadžić, Kosta Trifković, Arsa Pajević, kao i mnogi viđeniji emigranti iz Srbije. Sve ovo bili su razlozi da Novi Sad bude prozvan Srpskom Atinom.
1848. novosadski Srbi izabrali su na zboru u Novom Sadu deputaciju, koja je imala zadatak, da se sporazume sa Košutom o odnosima između nove revolucionarne mađarske vlade i vojvođanskih Srba. Sporazum nije postignut i time je na teritoriji današnje Vojvodine otpočeo krvavi rat između Srba i Mađara. U ratu je naročito stradao Novi Sad, koji je mađarska vojska razorila, bombardovanjem sa Petrovaradinske tvrđave, a grad je izgubio većinu svog stanovništva.
Između 1849. i 1860. godine, Grad se nalazio u okviru Vojvodstva Srbije i Tamiškog Banata. Matica Srpska se preselila u Novi Sad 1864. godine, a dovršena je i srpska gimnazija. Takođe je osnovano i društvo za srpsko narodno pozorište.
Istorija NOVOG SADA
Osnivanje Novog Sada [uredi]
Smatra se da je današnje naselje na levoj obali Dunava osnovano 1694. godine a verovatno i koju godinu ranije jer je sasvim sigurno da je već 1692, kada je počela izgradnja Petrovaradinske tvrđave, već tada na levoj obali moglo biti koliba zanatlija koji su pratili graditelje i vojsku.
Ovo naselje je prvobitno bilo poznato pod imenima: Racka varoš (Raitzenstadt, odnosno Srpski grad) i Petrovaradinski Šanac, a kasnije 1748. je dobilo ime Novi Sad. Prvobitni stanovnici naselja bili su ogromnom većinom Srbi, ali i Nemci, Jevreji, Mađari, Jermeni, Bugari, Cincari i Grci, o čijem prisustvu govore mnogi arhitektonski i kulturni spomenici.
1720. godine Novi Sad je imao 112 popisanih srpskih domova, kao i 15 mađarskih i 14 nemačkih. 1748. postaje slobodan kraljevski grad i dobija današnje ime, i to na sledeći način: bogati građani Racke varoši odlaze u Beč, gde za 80.000 rajnskih forinti kupuju od carice Marije Terezije status slobodnog kraljevskog grada. Ona tim povodom, 1. februara 1748. (koji je od 1996. i službeni Dan Grada) izdaje edikt koji kaže:Mi, Marija Terezija, Božjom milošću carica rimska a kraljica Ugarske, Češke, Dalmacije, Hrvatske, Slavonije, Rame, Srbije, Galicije, Lodomerije itd. itd. dajemo glasom ovoga pismena na znanje svakome, koga se tiče [...] da taj toliko puta spominjani naš Petrovaradinski kameralni grad, koji leži na drugoj strani Dunava u bačkoj županiji na zemljištu Sajlovo, silom naše kraljevske moći i ugleda iz ranije navedenih razloga [...] učinimo svojim slobodnim kraljevskim gradom i da ga uvrstimo, primimo i upišemo u broj, krug i red ostalih naših slobodnih kraljevskih gradova naše kraljevine Ugarske tako i naših naslednih zemalja, ukidajući mu dosadašnje ime Petrovaradinski Šanac, nađosmo za dobro da se ubuduće zove i da mu naslov bude Neoplanta, mađarski Uj-Videgh, nemački pak Ney-Satz, srpski Novi Sad i bugarski Mlada Loza.“
1771. i 1838. godine grad je stradao od poplave. Tokom osamnaestog i devetnaestog veka, Novi Sad je bio najveći srpski grad (1820. godine grad je imao oko 20,000 stanovnika, od kojih su dve trećine bili Srbi). U to doba Novi Sad je bio centar političkog, kulturnog i društvenog života celokupnog srpskog naroda. U Novom Sadu su u to vreme stalno boravili ili se duže zadržavali Svetozar Miletić, Polit-Desančić, Jovan Jovanović Zmaj, Laza Kostić, Đorđe Natošević, Ilija Vučetić, Stefan Branovački, S. Pavlović, Teodor Mandić, L. Stanojević, A. Hadžić, Kosta Trifković, Arsa Pajević, kao i mnogi viđeniji emigranti iz Srbije. Sve ovo bili su razlozi da Novi Sad bude prozvan Srpskom Atinom.
1848. novosadski Srbi izabrali su na zboru u Novom Sadu deputaciju, koja je imala zadatak, da se sporazume sa Košutom o odnosima između nove revolucionarne mađarske vlade i vojvođanskih Srba. Sporazum nije postignut i time je na teritoriji današnje Vojvodine otpočeo krvavi rat između Srba i Mađara. U ratu je naročito stradao Novi Sad, koji je mađarska vojska razorila, bombardovanjem sa Petrovaradinske tvrđave, a grad je izgubio većinu svog stanovništva.
Između 1849. i 1860. godine, Grad se nalazio u okviru Vojvodstva Srbije i Tamiškog Banata. Matica Srpska se preselila u Novi Sad 1864. godine, a dovršena je i srpska gimnazija. Takođe je osnovano i društvo za srpsko narodno pozorište.
|
